حقیقت از بیرون نمی‌آید: ۶ تعلیم قدیمی

آن‌چه ما تصور می‌کنیم، خود نیست

بدری روحسلمان، پیش‌رو‌ی بزرگ روحانیت و خودآگاهی، در یکی از کتاب‌های خود نوشت: «هویت ما یک پوشش است، یک لباس است که ما برای جهان پوشیده‌ایم.» این حقیقت تلخ و در عین حال لیبرتور است.

«ما آن‌چه را که ما فکر می‌کنیم درباره خود، اغلب با خود اشتباه می‌گیریم. این تصورات، این تصویر‌های ذهنی، این خاطرات، این روایت‌هایی که ما برای خود بافته‌ایم — آنها ما نیستند. آنها پیراهن‌هایی هستند که ما پوشیده‌ایم.»

این تفکیک میان «ما» و «تصویر ما از خود»، میان «شعور» و «شناخت‌های ذهنی»، گلیدی است که دروازه‌های پنهان عالم درونی را باز می‌کند.

حقیقت، یک شناسایی بازیچه‌یی نیست

ارگون آریکدال، فیلسوف و معلم روحانی اهل ترکیه، یکی از نقدهای تند خود را بر روحانیت مصنوعی این‌گونه مطرح می‌کند: «کسانی که سعی می‌کنند روحانی به نظر بروند، پیش از هر چیز نادان‌اند.»

چرا؟ زیرا روحانیت واقعی، خودش را تبلیغ نمی‌کند. حقیقت، برای نمایش وجود ندارد. آن نیازی به جواهر، نیازی به لباس مخصوص، نیازی به «نشانه‌های روحانی» ندارد.

کدام تعلیمات قدیمی می‌گویند؟

• یوگا‌ها و اوپنیشد‌های هندی: از دیرباز، فلسفه‌ی ادویته ودانته می‌گوید که حقیقت درونی ما، خودش را توسط لباس و بدن افشا نمی‌کند؛ بلکه درک آن نیازمند بیدار شدن است.
• تصوف اسلامی و تعلیمات ابن عربی: بزرگ‌ترین متصوّفین می‌گویند که حقیقت در پنهان است، نه در ظاهر. ابن عربی و پیروان او تأکید می‌کنند که روح، از فراتر از اشکال نمایند.
• بودایی‌ها: مفهوم سونیاتا (خالی‌بودن از خود) نشان می‌دهد که هویت ثابتی وجود ندارد؛ ما صرفاً فرایندهای درجریان هستیم، نه چیز‌های ثابت.
• گردجیف و پیروان او: گ.ای. گوردجیف و شاگردش پ.د. اوسپنسکی و موریس نیکول درباره «ما‌های متعدد» صحبت می‌کنند — ما چندین «من» داریم، هیچ‌یک از آنها درست نیستند؛ ما باید بسوی یک «من» ثابت‌تر رشد کنیم.
• اکهارت تله: معلم معاصر روحانیت می‌گوید: «شما یک شناخت ذهنی نیستید. شما شعور هستید که این شناخت را مشاهده می‌کند.» این است فاصله‌ی بین ظاهر و حقیقت.
• کارل گوستاو یونگ: روان‌شناس بزرگ نیز این حقیقت را درک کرد: بیشتر مردم در «پرسونا» (نقش اجتماعی) زندگی می‌کنند، نه در خود واقعی‌شان. این اغتشاشی است که یونگ «انفرادسازی»‌ای را برای درمان آن توصیه می‌کند.
• پیام‌های روح (Silver Birch): حتی در روح‌گرایی نیز، راهنمایان روحی تأکید می‌کنند که حقیقت روح در بیرون ظاهر نیست.

درس عملی برای امروز

اگر حقیقت ما بیرون نیست، پس چرا ما این‌قدر سخت در بیرون انجام می‌دهیم؟

جواب ساده است: ما فرار می‌کنیم. ما از درون تنها و ناشناخته ترس داریم. ما سعی می‌کنیم خود را با چیز‌های خارجی پر کنیم تا این خالی‌بودن را احساس نکنیم.

لکن هر سنگ قیمتی که ما به تن می‌پوشیم، هر لباسی که ما برمی‌تنیم، هر نقشی که ما بازی می‌کنیم — تنها جسد را مزیّن می‌کند، روح را نه.

اگر ما درای حقیقی می‌خواهیم، باید درون بروییم. و درون، هیچ زیور و زینت نمی‌خواهد.

سنوتلار

[1] بدری روحسلمان — فیلسوف و معلم روحانی بزرگ اهل ترکیه و روسیه (1922–2009). کتاب‌های او درباره روحانیت و عرفان به‌طور جهانی مترجم شده است. نشر: Ruh ve Madde Yayınları، Akaşa Yayınları.

[2] ارگون آریکدال — فیلسوف اهل ترکیه، پژوهشگر روحانیت و معلم یوگا. آثار او درباره خودآگاهی و فلسفه شرقی. نشر: Akaşa Yayınları، İzmir Bilgi Matbaası.

[3] اکهارت تله — معلم روحانی آلمانی‌الاصل (1948–). نویسنده کتاب «قدرت حال» (The Power of Now) و سایر آثار درباره الگوهای ذهنی.

[4] گ.ای. گوردجیف (1866–1949) — معلم روحانی ارمنی‌الاصل، مؤسس سیستم تعالیم خود. آثار: Beelzebub’s Tales to His Grandson و دیگر.

[5] پ.د. اوسپنسکی (1878–1947) — فیلسوف و شاگرد گوردجیف. کتاب: «جستجو برای بیرون خود» (In Search of the Miraculous).

[6] موریس نیکول (1884–1953) — روان‌شناس و معلم روحانی، شاگرد هم گوردجیف و هم اوسپنسکی.

[7] محی‌الدین ابن عربی (1165–1240) — بزرگ‌ترین فیلسوف و متصوّف اسلامی، نویسنده مجموعه اثار روحانی شهیر.

[8] ادویته ودانته — فلسفه غیردوگانی هندی، یکی از سه سیستم تفکر معیاری هندی‌ها.

[9] کارل گوستاو یونگ (1875–1961) — روان‌شناس سوئیسی، بنیانگذار روان‌شناسی تحلیلی، نویسنده آثار درباره پرسونا و انفرادسازی.

[10] Silver Birch — پیام‌رسان روح در روح‌گرایی غربی، متوسط قلدار شهیر اهل بریتانیا.

[11] حقیقت درونی — درک عمیق‌تر از خود، فراتر از گفتار و نقش اجتماعی.

[12] فرار درونی — روند سعی‌کردن برای پوشاندن خالی‌بودن با چیزهای خارجی به‌جای رو‌برو شدن با واقعیت درونی.